Μια δημοπρασία με έντονο οικογενειακό και ιστορικό παρασκήνιο έχει προκαλέσει αναστάτωση στους σουηδικούς βασιλικούς κύκλους. Ο βασιλιάς Κάρολος ΙΣΤ΄ Γουσταύος φέρεται να είναι ιδιαίτερα δυσαρεστημένος με την απόφαση των τριών παιδιών της αδελφής του, πριγκίπισσας Μπιργκίτα, να διαθέσουν προς πώληση ορισμένα από τα πιο πολύτιμα κοσμήματα που κληρονόμησαν μετά τον θάνατό της.
Η πριγκίπισσα Μπιργκίτα έφυγε από τη ζωή τον Δεκέμβριο του 2024, σε ηλικία 87 ετών, στο σπίτι της στη Μαγιόρκα, όπου είχε επιλέξει να ζει για μεγάλο μέρος της ζωής της. Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, οι κληρονόμοι της αποφάσισαν να αποχωριστούν ένα μέρος της προσωπικής της συλλογής κοσμημάτων, ανάμεσά τους και ιστορικά κομμάτια που είχαν περάσει από γενιά σε γενιά στην οικογένεια Μπερναντότ.
Η δημοπρασία πραγματοποιήθηκε από τον οίκο Sotheby’s στη Γενεύη στις 11 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πώλησης 80 ιστορικών κοσμημάτων που προέρχονταν από τρεις σημαντικές ευρωπαϊκές δυναστείες: τους Ορλεάν της Γαλλίας, τους Μπερναντότ της Σουηδίας και τους Ρομανόφ της Ρωσίας. Σύμφωνα με την εφημερίδα «El País», το συνολικό ποσό της δημοπρασίας έφτασε τα 2,3 εκατομμύρια ευρώ.
Τα κοσμήματα που προκάλεσαν την οργή του βασιλιά
Στο επίκεντρο βρέθηκαν δύο ιδιαίτερα σημαντικά κομμάτια από τη συλλογή της πριγκίπισσας Μπιργκίτα: ένα εντυπωσιακό καρφίτσα με ζαφείρι και ένα ιστορικό σετ με κολιέ και σκουλαρίκια από ζαφείρια και διαμάντια.
Το πρώτο ήταν μια καρφίτσα σε στιλ Belle Époque, διακοσμημένη με ένα εξαιρετικό ζαφείρι padparadscha από την Κεϋλάνη, βάρους 23,64 καρατίων. Η ιστορία της συνδέεται άμεσα με την οικογένεια της πριγκίπισσας. Η μητέρα της, πριγκίπισσα Σίβυλλα, της την είχε χαρίσει το 1961, με αφορμή τον γάμο της με τον πρίγκιπα Γιόχαν Γκέοργκ του Χοεντσόλερν-Ζίγκμαρινγκεν.
Η αρχική εκτίμηση της αξίας της ανερχόταν σε περίπου 63.000 ευρώ. Ωστόσο, η τελική τιμή πώλησης έφτασε τα 1,2 εκατομμύρια ευρώ, σχεδόν 19 φορές υψηλότερα από την αρχική αποτίμηση.
Ακόμη μεγαλύτερη ιστορική σημασία έχει το σετ με το κολιέ και τα ασορτί σκουλαρίκια από ζαφείρια και διαμάντια, το οποίο η Μπιργκίτα είχε κληρονομήσει από τη μητέρα της. Η πριγκίπισσα το είχε φορέσει σε δύο από τους σημαντικότερους βασιλικούς γάμους των τελευταίων δεκαετιών: εκείνον της πριγκίπισσας διαδόχου Βικτόρια το 2010 και της πριγκίπισσας Μαντλέν το 2013.
Η ιστορία των συγκεκριμένων κοσμημάτων είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή. Σύμφωνα με την ιστορική αφήγηση που μεταφέρει ο σουηδικός Τύπος, τα ζαφείρια ενδέχεται να προέρχονται από τη ρωσική αυτοκρατορική αυλή και να είχαν αρχικά ανήκει στην αυτοκράτειρα Μαρία Φιόντοροβνα, σύζυγο του τσάρου Αλέξανδρου Γ΄ και μητέρα του τελευταίου τσάρου της Ρωσίας, Νικολάου Β΄.
Μετά τη Ρωσική Επανάσταση, τα κοσμήματα φέρεται να μεταφέρθηκαν στη Δανία. Στη συνέχεια, σύμφωνα με την ίδια ιστορική εκδοχή, πέρασαν στον τσάρο Φερδινάνδο της Βουλγαρίας, ο οποίος τα προσέφερε ως γαμήλιο δώρο στην πριγκίπισσα Σίβυλλα το 1932. Μετά τον θάνατό της, το 1972, τα κληρονόμησε η κόρη της, Μπιργκίτα.
Το σετ πωλήθηκε τελικά έναντι περίπου 900.000 ευρώ, ενώ η αρχική εκτίμηση ήταν σημαντικά χαμηλότερη.
Στη δημοπρασία περιλαμβανόταν επίσης ένα κολιέ από μαργαριτάρια και διαμάντια, το οποίο η Μπιργκίτα είχε λάβει ως δώρο βάπτισης από τον θείο της, πρίγκιπα Μπέρτιλ, το 1937. Η τιμή πώλησής του έφτασε τα 11.800 ευρώ.
«Αυτό πηγαίνει εντελώς κόντρα στις αξίες του»
Η δυσαρέσκεια του βασιλιά Καρόλου ΙΣΤ΄ Γουσταύου για την πώληση των κοσμημάτων έχει μεταφερθεί από σουηδικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία υποστηρίζουν ότι ο μονάρχης δεν είδε καθόλου θετικά την απόφαση των ανιψιών του.
Ο Γιόχαν Τ. Λίντγουολ, αρχισυντάκτης του σουηδικού περιοδικού «Svensk Damtidning», σχολίασε ότι η απόφαση να πωληθούν κοσμήματα της μητέρας του βασιλιά έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις αξίες που εκείνος εκπροσωπεί.
«Το να πουλά κανείς τα κοσμήματα της μητέρας του σε δημοπρασία αντιβαίνει σε όλα όσα πρεσβεύει ο βασιλιάς», ήταν το νόημα της τοποθέτησής του, όπως μεταφέρθηκε από τα διεθνή δημοσιεύματα.
Στο ίδιο θέμα αναφέρθηκε και ο ιστορικός και βασιλικός σχολιαστής Χέρμαν Λίντκβιστ, ο οποίος χαρακτήρισε την πώληση ακατάλληλη, επισημαίνοντας ότι αντικείμενα με τόσο προσωπική και συναισθηματική αξία θα μπορούσαν να διατεθούν με πιο διακριτικό τρόπο.
Ο ίδιος ο βασιλιάς δεν έχει κάνει δημόσια δήλωση για τη δημοπρασία. Επομένως, η δυσαρέσκειά του αποτελεί πληροφορία που αποδίδεται σε σουηδικά δημοσιεύματα και σχολιαστές και όχι επίσημη τοποθέτηση του παλατιού.
Γιατί το παλάτι δεν μπορούσε να σταματήσει την πώληση
Παρά την ιστορική σημασία των κοσμημάτων, υπάρχει μια σημαντική νομική λεπτομέρεια: δεν ανήκαν στην επίσημη συλλογή του σουηδικού στέμματος ούτε αποτελούσαν κρατική περιουσία. Ήταν προσωπικά αντικείμενα της πριγκίπισσας Μπιργκίτα και, μετά τον θάνατό της, περιήλθαν στους κληρονόμους της.
Η επικεφαλής του γραφείου Τύπου της σουηδικής βασιλικής αυλής, Μαργκαρέτα Θόργκρεν, ξεκαθάρισε τη θέση του παλατιού, εξηγώντας ότι τα κοσμήματα που πωλούνται σε δημοπρασίες αποτελούν ιδιωτική περιουσία. «Τίποτα που ανήκει στο κράτος ή σε κάποιο ίδρυμα δεν μπορεί να πωληθεί σε δημοπρασία», ήταν η διευκρίνισή της.
Με αυτόν τον τρόπο έγινε σαφές ότι η βασιλική οικογένεια δεν είχε θεσμικό δικαίωμα να εμποδίσει την πώληση των συγκεκριμένων αντικειμένων.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, είχε μάλιστα διατυπωθεί η εκτίμηση ότι ο ίδιος ο βασιλιάς θα μπορούσε να επιχειρήσει να αποκτήσει ξανά κάποια από τα κοσμήματα, προκειμένου να παραμείνουν στην οικογένεια. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχει γίνει γνωστό ποιοι ήταν οι αγοραστές των ιστορικών κομματιών.
Η πριγκίπισσα Μπιργκίτα και η ζωή μακριά από το παλάτι
Η πριγκίπισσα Μπιργκίτα ήταν μία από τις τέσσερις αδελφές του βασιλιά Καρόλου ΙΣΤ΄ Γουσταύου. Κόρη του πρίγκιπα Γουσταύου Αδόλφου και της πριγκίπισσας Σίβυλλας, μεγάλωσε μέσα στη σουηδική βασιλική οικογένεια, αλλά ακολούθησε μια ζωή με αρκετά διαφορετική πορεία από εκείνη του αδελφού της.
Η πριγκίπισσα Μπιργκίτα ήταν μια γυναίκα με έντονη προσωπικότητα, που δεν περιορίστηκε ποτέ στον ρόλο που θα περίμενε κανείς από ένα μέλος της σουηδικής βασιλικής οικογένειας. Ασχολήθηκε με τον αθλητισμό σε πρωταθλητικό επίπεδο, εκπαιδεύτηκε ως καθηγήτρια φυσικής αγωγής, εργάστηκε ως μοντέλο, άνοιξε τη δική της μπουτίκ μόδας στο Μόναχο και τελικά επέλεξε να εγκατασταθεί μόνιμα στη Μαγιόρκα. Παρότι παρέμεινε πριγκίπισσα και διατήρησε τους δεσμούς της με τη βασιλική οικογένεια, προτίμησε μια ανεξάρτητη ζωή, μακριά από το αυστηρό πρωτόκολλο της αυλής. Η ίδια είχε μάλιστα γράψει την αυτοβιογραφία της με τίτλο “Ο δικός μου δρόμος” — ένας τίτλος που θα μπορούσε να συνοψίσει ολόκληρη τη στάση της απέναντι στη ζωή.
Το 1959 ταξίδεψε στο Μόναχο για να σπουδάσει γερμανικά. Εκεί γνώρισε τον πρίγκιπα Γιόχαν Γκέοργκ του Χοεντσόλερν-Ζίγκμαρινγκεν, ιστορικό τέχνης, με τον οποίο ερωτεύτηκαν. Παντρεύτηκαν το 1961, αρχικά με πολιτική τελετή στη Στοκχόλμη και λίγες ημέρες αργότερα με καθολική τελετή στη Γερμανία.
Το ζευγάρι εγκαταστάθηκε στο Μόναχο και απέκτησε τρία παιδιά: τον Καρλ Κρίστιαν, την Ντεζιρέ και τον Χούμπερτους. Ο γάμος τους, ωστόσο, δεν εξελίχθηκε με τον συμβατικό τρόπο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 οι δυο τους απομακρύνθηκαν και άρχισαν να ζουν χωριστά, χωρίς να πάρουν διαζύγιο. Παρέμειναν παντρεμένοι μέχρι τον θάνατο του Γιόχαν Γκέοργκ, το 2016.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 εγκατέλειψε το Μόναχο και εγκαταστάθηκε μόνη της στη Μαγιόρκα. Εκεί έζησε για σχεδόν τρεις δεκαετίες, μακριά από τις υποχρεώσεις της σουηδικής βασιλικής αυλής. Το νησί της πρόσφερε αυτό που αναζητούσε: ήλιο, φύση, βουνά, φίλους και, κυρίως, χρόνο για το αγαπημένο της γκολφ.
Παρέμεινε, ωστόσο, συνδεδεμένη με τη σουηδική βασιλική οικογένεια και συμμετείχε σε σημαντικές οικογενειακές εκδηλώσεις. Τα κοσμήματα που πλέον άλλαξαν χέρια δεν ήταν απλώς πολύτιμα αντικείμενα για εκείνη. Αποτελούσαν αναμνήσεις από τη μητέρα της, την οικογένειά της και σημαντικές στιγμές της ζωής της.
Αυτός είναι και ο λόγος που η δημοπρασία ξεπέρασε τα όρια μιας συνηθισμένης πώλησης κοσμημάτων. Για τον βασιλιά Κάρολο ΙΣΤ΄ Γουσταύο, σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδονται στη Σουηδία, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την απώλεια πολύτιμων οικογενειακών κειμηλίων, αλλά και τη διακοπή μιας παράδοσης που συνδέει πολλές γενιές της δυναστείας Μπερναντότ.
