Μια φωτογραφία με μαγιό, ένας ρόλος στην τηλεόραση, μια συζήτηση για τη μητρότητα ή ακόμη και η ίδια η αναφορά στην ηλικία μιας γυναίκας. Αφορμές διαφορετικές, αλλά πίσω τους κρύβεται συχνά το ίδιο στερεότυπο: η πεποίθηση ότι όσο μεγαλώνει μια γυναίκα, τόσο περισσότερο πρέπει να περιορίζει την εμφάνιση, τις επιλογές, τη φωνή και τις φιλοδοξίες της. Ο ηλικιακός ρατσισμός απέναντι στις γυναίκες δεν αφορά μόνο την εικόνα τους. Εμφανίζεται στην εργασία, στην τηλεόραση, στον κινηματογράφο, ακόμη και στον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία σχολιάζει την προσωπική τους ζωή και τις αποφάσεις τους για τη μητρότητα.
Με αφορμή την πρόσφατη ανάρτηση της Ελένης Ράντου, που προκάλεσε σχόλια για την εμφάνισή της με μαγιό, κάνουμε ένα μικρό αλλά πολύ αναγκαίο flashback σε μερικές αγαπημένες γυναικείες προσωπικότητες που έχουν μιλήσει δημόσια για τις δικές τους εμπειρίες. Και οι μαρτυρίες τους δείχνουν πως το πρόβλημα δεν αφορά μία ηλικία ή έναν συγκεκριμένο χώρο. Είναι πολύ πιο βαθιά ριζωμένο.
Αγαπημένες ελληνίδες μιλούν ανοιχτά για τον ηλικιακό ρατσισμό που έχουν βιώσει
Ελένη Ράντου: «Στα 62 μου ο άθλος μου δεν είναι το μπικίνι»
Η Ελένη Ράντου βρέθηκε στο επίκεντρο σχολίων μετά τη δημοσίευση μιας αυθόρμητης φωτογραφίας της με μπικίνι από τις διακοπές της στη Λευκάδα. Η ηθοποιός επέλεξε να απαντήσει με τον δικό της τρόπο, βάζοντας στο στόχαστρο τον συντηρητισμό και την αντίληψη ότι μια γυναίκα, μεγαλώνοντας, πρέπει να απολογείται ακόμη και για το τι φορά στην παραλία.
«Αν δει κανείς μια αυθόρμητη ανάρτηση μιας 62χρονης… στην παραλία με μαγιό, σαν κοινωνικό πείραμα, τα συμπεράσματα που βγάζει για τον συντηρητισμό μας, τον ηλικιακό ρατσισμό, (λες και πρέπει μετά τα 50 στη θάλασσα μια γυναίκα να φοράει μπουργκα), για την επιτρεπτή εικόνα μιας γυναίκας όταν δεν είναι πλέον σε ηλικία να πολλαπλασιαστεί, ειλικρινά μου έρχονται γέλια! 2026 έχουμε και το κουτσομπολιό δεν έχει αλλάξει θεματική από το ’60! Ακόμα και σήμερα μια γυναίκα οφείλει να βάζει μπικίνι στη θάλασσα μόνο για να προσελκύσει τα αντρικά βλέμματα, μόνο για τη διαιώνιση… να το κάνει για πάρτη της, γιατί απλά δεν τη νοιάζει, ούτε λόγος! Απανταχού γυναίκες, σε όποια ηλικία, μη μασάτε! Τα ολόσωμα δε στεγνώνουν εύκολα και μένει το νερό στην κοιλιά. Βάλτε ό,τι σας βολεύει. Στα 62 μου ο άθλος μου δεν είναι το μπικίνι. Είναι η ελπίδα που κρατάω μέσα μου ότι ως άνθρωποι εξελισσόμαστε».
Η τοποθέτησή της δεν αφορούσε τελικά μόνο ένα μπικίνι. Αφορούσε το δικαίωμα μιας γυναίκας να υπάρχει, να μεγαλώνει και να επιλέγει την εικόνα της χωρίς να θεωρείται ότι πρέπει να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις μιας κοινωνίας που εξακολουθεί να κρίνει το γυναικείο σώμα.
Ναταλία Γερμανού: «Η πιο συνηθισμένη κακία που θα μου γράψουν είναι το “γριά” και το “είσαι μεγάλη πια”»
Η Ναταλία Γερμανού έχει μιλήσει επανειλημμένα για τα σχόλια που δέχεται για την εμφάνιση και την ηλικία της, περιγράφοντας μια πραγματικότητα που βιώνουν πολλές γυναίκες, ιδιαίτερα όταν βρίσκονται στη δημοσιότητα.
«Τα τελευταία δύο ή τρία χρόνια έχω υποστεί bullying, εκτός από το body shaming, που έχει να κάνει με το bullying για τον σωματότυπό μου, υπάρχει και το age shaming. Ξέρετε πόσες φορές έχω διαβάσει σχόλια τύπου “ώξω μωρή παλιόγρια, φύγε από την τηλεόραση” και “πόσο καιρό θα είναι αυτοί οι δεινόσαυροι στην τηλεόραση;”».
Η ίδια έχει εξηγήσει πως για χρόνια απέφευγε να αποκαλύπτει την ηλικία της, μέχρι που αποφάσισε να απελευθερωθεί από αυτή την ανάγκη.
«Αυτός είναι ο λεγόμενος ηλικιακός ρατσισμός. Εγώ την ηλικία μου, τα τελευταία χρόνια, δεν την κρύβω πια. Μέχρι τα 48-49 ήμουν μούγκα στην στρούγκα και δεν ήθελα να την ξέρει κανείς. Από μία ηλικία και μετά είπα ότι έπρεπε να απελευθερωθώ από αυτό το πράγμα και λέω πόσο χρονών πρέπει να είμαι για να νιώθω κι εγώ πια ελεύθερη; Με το που το είπα, ήταν σαν να είπα σε όλους: “είμαι 108, αντιμετωπίστε με σαν απολίθωμα του ζωολογικού κήπου”. Πραγματικά το λέω, υπάρχει πολύ αυτό στα σχόλια. Η πιο συνηθισμένη κακία που θα μου γράψουν είναι το “γριά” και το “είσαι μεγάλη πια”. Είναι οι πιο συνηθισμένες κακίες».
Νίκη Παλληκαράκη: «Δεν είναι εύκολα τα πράγματα για τη γυναίκα»
Στον χώρο του θεάματος ο ηλικιακός ρατσισμός αποκτά ακόμη μία διάσταση: τις ευκαιρίες που δίνονται στις γυναίκες καθώς μεγαλώνουν. Η Νίκη Παλληκαράκη έχει μιλήσει ανοιχτά για τη διαφορετική αντιμετώπιση γυναικών και ανδρών ηθοποιών.
«Στο θέμα του ηλικιακού ρατσισμού στο επάγγελμα μας βάζω τρεις υπογραμμίσεις. Είναι τεράστιος ο ηλικιακός ρατσισμός, όχι μόνο στην Ελλάδα. Δεν είναι εύκολα τα πράγματα για τη γυναίκα, ενώ στον άντρα λειτουργεί ακριβώς αντίστροφα. Πιο γοητευτικός και όλα αυτά τα συναφή και ανόητα, κατά τη γνώμη μου».
Και όπως εξήγησε, η πίεση δεν περιορίζεται στους ρόλους που προσφέρονται. Αφορά και την ίδια την προσπάθεια των γυναικών να παραμένουν «νέες» στα μάτια της κοινωνίας. «Πολλές φορές μας αναγκάζουν να μπούμε σε ένα τρυπάκι του κυνηγητού της νεότητας, κάτι που για μένα είναι ανόητο».
Χριστίνα Χειλά Φαμέλη: «Έχω δεχτεί σχόλια όπως “καλύτερα να πάρουμε μια πιτσιρίκα για τον ρόλο”»
Ο ηλικιακός ρατσισμός μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και σε γυναίκες που θεωρούνται από την κοινωνία «νέες». Η Χριστίνα Χειλά Φαμέλη έχει αποκαλύψει πως, παρότι ήταν μόλις 32 ετών, είχε ήδη ακούσει σχόλια που αφορούσαν την ηλικία της όταν διεκδικούσε έναν ρόλο.
«Υπάρχει ηλικιακός ρατσισμός, ειδικά στις γυναίκες. Εγώ, που είμαι 32 χρονών και θεωρώ τον εαυτό μου νέα γυναίκα, έχω δεχτεί σχόλια όπως “καλύτερα να πάρουμε μια πιτσιρίκα για τον ρόλο”. Κι αν αυτό συμβαίνει σε μένα και σε συνομήλικές μου, φαντάζομαι πώς σκέφτονται για τις μεγαλύτερες γυναίκες. Στο επάγγελμά μας ο ηλικιακός ρατσισμός είναι ακόμα πιο έντονος, γιατί επικρατεί η ανάγκη για τελειότητα. Τι σημαίνει όμως “τελειότητα”;».
Μαρία Γεωργιάδου: «Υπάρχει ηλικιακός ρατσισμός στους γυναικείους ρόλους»
Για τον ηλικιακό ρατσισμό στον χώρο της υποκριτικής έχει μιλήσει και η Μαρία Γεωργιάδου, επισημαίνοντας ότι η αλλαγή της ηλικίας φέρνει διαφορετικούς ρόλους για τις γυναίκες.
«Σε ένα βαθμό, υπάρχει ηλικιακός ρατσισμός στους γυναικείους ρόλους. Μεγαλώνοντας, σαφώς έχουμε να παίξουμε άλλα πράγματα που μπορεί να μην είναι πάντα οι πρώτοι ρόλοι, αλλά και αυτοί είναι ωραίοι».
Νικολέτα Βλαβιανού: «Δεν μου έδιναν ρόλους λόγω ηλικίας»
Ακόμη πιο άμεσα περιέγραψε την εμπειρία της η Νικολέτα Βλαβιανού, η οποία έχει αποκαλύψει ότι η ηλικία της επηρέασε τις επαγγελματικές της ευκαιρίες.
«Δεν λέω την ηλικία μου γιατί υπάρχει ηλικιακός ρατσισμός στον επαγγελματικό στίβο. Δεν μου έδιναν ρόλους λόγω ηλικίας στη δουλειά».
Αμαλία Καβάλη: «Στο θέατρο υπάρχει ηλικιακός ρατσισμός στις γυναίκες»
Η Αμαλία Καβάλη έχει συνδέσει το ζήτημα με τη γενικότερη ανισότητα των φύλων, υπογραμμίζοντας πως ο ηλικιακός ρατσισμός αποτελεί κομμάτι ενός ευρύτερου προβλήματος.
«Στο ‘’Women in arts’’ προσπαθούμε να αναδείξουμε πως στη χώρα μας υπάρχει μεγάλο πρόβλημα με την ισότητα των φύλων. Στο δείκτη ισότητας της Ε.Ε έχουμε την τελευταία θέση. Στο θέατρο υπάρχει ηλικιακός ρατσισμός στις γυναίκες όπως και στην κοινωνία».
Η ίδια έχει εκφράσει μάλιστα την επιθυμία να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονται οι μεγαλύτερες γυναίκες στις ιστορίες που βλέπουμε στη σκηνή και στην οθόνη. «Προσδοκώ σε ωραίες συνεργασίες στη δουλειά μου».
Κοραλία Καράντη: «Όταν πάψουν οι γυναίκες να είναι αντικείμενο ερωτικού ενδιαφέροντος, είναι σαν να σβήνουν από τον χάρτη»
Η Κοραλία Καράντη έχει μιλήσει ανοιχτά για τα στερεότυπα που εξακολουθούν να συνοδεύουν τη γυναικεία ηλικία, αλλά και για την εικόνα που επιβάλλεται στις γυναίκες από μικρή ηλικία. «Πόσο έχουμε ταλαιπωρηθεί εμείς οι γυναίκες με την εικόνα που μας έχει επιβληθεί. Με μία μεζούρα και μία ζυγαριά είμαστε διαρκώς», είχε πει χαρακτηριστικά σε συνέντευξή της, περιγράφοντας την πίεση που ασκείται διαχρονικά στις γυναίκες γύρω από την εμφάνισή τους.
Σε άλλη τοποθέτησή της, η ηθοποιός στάθηκε ειδικότερα στον ηλικιακό ρατσισμό και στον τρόπο με τον οποίο συνδέεται με την αντιμετώπιση της γυναίκας ως αντικειμένου ερωτικού ενδιαφέροντος. «Ο ηλικιακός ρατσισμός δεν είναι κάτι που αφορά μόνο την Ελλάδα. Αφορά εντελώς το γυναικείο ζήτημα. Όταν πάψουν οι γυναίκες να είναι αντικείμενο ερωτικού ενδιαφέροντος, δεν αποτελούν πια ενδιαφέρον και σε κανένα άλλο επίπεδο, είναι σαν να σβήνουν από τον χάρτη. Τις χρησιμοποιούν μόνο σαν ένα αντίπαλο δέος», είχε δηλώσει.
Η ίδια έχει αναφερθεί και στις συνέπειες που έχει αυτή η αντίληψη στον χώρο του θεάματος, όπου οι μεγαλύτερες γυναίκες συχνά βλέπουν τις επαγγελματικές επιλογές τους να περιορίζονται. «Προφανώς εφόσον έχω μπει σε αυτή την ηλικία, δεν έχω και τις άπειρες επιλογές για ρόλους στην τηλεόραση. Δεν θα σκεφτεί ποτέ κανείς να μου δώσει έναν ρόλο που θα μπορεί να έχει μία ερωτική ζωή, εφόσον δεν είμαι, 30, 35, 40, 45», είχε επισημάνει.
Κι όμως, για την ίδια, η ηλικία δεν αποτελεί κάτι που πρέπει να φοβίζει μια γυναίκα. Αντίθετα, θεωρεί πως τα χρόνια μπορούν να φέρουν μαζί τους μία διαφορετική ελευθερία, μακριά από την ανάγκη της διαρκούς επιβεβαίωσης. «Προσωπικά δεν έχω κανένα πρόβλημα με τον χρόνο. Απλώς είναι κρίμα γιατί οι γυναίκες αποκτούν μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν μεγαλώνουν, γιατί πετάνε από πάνω τους τα βάρη, την αγωνία του να αρέσουν, ανακαλύπτουν τον εαυτό τους και τον εμπιστεύονται περισσότερο, τον εξερευνούν, τον τιμούν».
Βάνα Μπάρμπα: «Υπάρχει ένας τεράστιος, κοινωνικός ηλικιακός ρατσισμός»
Η Βάνα Μπάρμπα έχει περιγράψει τον ηλικιακό ρατσισμό όχι μόνο ως πρόβλημα του καλλιτεχνικού χώρου, αλλά ως ένα κοινωνικό φαινόμενο που επηρεάζει συνολικά τις γυναίκες.
«Πέρασα δύσκολα το καλοκαίρι, απομονωμένη, δεν ήθελα να δω άνθρωπο. Αισθάνομαι διαφορετική, πιο ευγνώμων στη ζωή, στον κόσμο. Ετοιμάζω μια παράσταση λίγο ακτιβιστική, λέγεται “Μπορώ”. Υπάρχει ένας τεράστιος, κοινωνικός ηλικιακός ρατσισμός στις γυναίκες. Ευτυχώς που υπάρχει και η ΕΡΤ και βλέπουμε κάποιες γυναίκες, οι οποίες μπορούν να υπάρχουν και να έχουν λόγο».
Δανάη Μπάρκα: Όταν η ηλικία γίνεται υπόθεση όλων των άλλων
Ο ηλικιακός ρατσισμός δεν περιορίζεται στην εμφάνιση ή την εργασία. Αφορά και τις αποφάσεις που παίρνει μια γυναίκα για τη ζωή και τη μητρότητα. Η Δανάη Μπάρκα έχει μιλήσει για τα σχόλια που έχει δεχθεί σχετικά με το αν είναι «μικρή» ή «μεγάλη» για να αποκτήσει παιδί.
«Εμένα με άρεσε πάρα πολύ και αυτό που είπε ότι λένε “είσαι πολύ μεγάλος για να κάνεις παιδί”, υπάρχει και το αντίστροφο του “έλα, μικρός είσαι”. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που μου το έχουν πει κι εμένα όταν έλεγα είτε πριν 5 χρόνια, είτε πριν 3, είτε τώρα, “αχ, θέλω πάρα πολύ να κάνω ένα παιδί” και όταν ακούω αυτή την απάντηση ότι “έλα μωρέ είσαι πολύ μικρή, από τώρα;”, είμαι πολύ οριακά στο να ουρλιάξω και να βρίσω. Δεν το κάνω ποτέ, πάντα το προσπερνάω και απαντάω με γέλια. Όμως, παιδιά, είναι εμμέσως πλην σαφώς μια παρατήρηση για το τι θέλεις να κάνεις εσύ και ένα όριο στο τι εσύ θέλεις να κάνεις με τη ζωή σου. Μου φαίνεται τραγικό οι άνθρωποι να επεμβαίνουν έτσι».
