Ο βασιλιάς Χάραλντ Ε΄ της Νορβηγίας πέθανε σήμερα, 28 Αυγούστου 2026, σε ηλικία 89 ετών, στο Εθνικό Νοσοκομείο του Όσλο, στις 6.35 το πρωί, όπως ανακοίνωσε το Παλάτι. Είχε νοσηλευτεί από τις 17 Αυγούστου και τις τελευταίες ημέρες η κατάστασή του είχε χαρακτηριστεί «πολύ σοβαρή», καθώς αντιμετώπιζε αιμολυτική αναιμία και σοβαρή βακτηριακή λοίμωξη στο αίμα.
Με τον θάνατό του κλείνει ένα κεφάλαιο 35 ετών για τη Νορβηγία. Ο Χάραλντ ανέβηκε στον θρόνο τον Ιανουάριο του 1991, μετά τον θάνατο του πατέρα του, βασιλιά Όλαφ Ε΄, και υπήρξε ο μακροβιότερος εν ενεργεία μονάρχης στην Ευρώπη. Τον διαδέχεται ο γιος του, Χάακον, ο οποίος γίνεται βασιλιάς Χάακον Η΄.
Όμως η ιστορία του Χάραλντ δεν είναι μόνο η ιστορία ενός βασιλιά. Είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που έζησε τον πόλεμο ως παιδί, αγωνίστηκε στους Ολυμπιακούς Αγώνες, ερωτεύτηκε μια κοινή θνητή και χρειάστηκε να περιμένει σχεδόν μία δεκαετία για να την παντρευτεί, ενώ ως μονάρχης προσπάθησε να κάνει τη μοναρχία περισσότερο ανθρώπινη και λιγότερο απόμακρη.
Το παιδί του πολέμου που έζησε την εξορία
Ο Χάραλντ γεννήθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 1937 στο Σκάουγκουμ, κοντά στο Όσλο. Ο βασιλιάς Χάραλντ Ε΄ ήταν ο μοναχογιός του βασιλιά Όλαφ Ε΄ και της πριγκίπισσας Μάρθα της Σουηδίας και είχε δύο μεγαλύτερες αδελφές, την πριγκίπισσα Ράγκνχιλντ και την πριγκίπισσα Άστριντ.
Η παιδική του ηλικία, όμως, διακόπηκε απότομα από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 1940, μετά τη γερμανική εισβολή στη Νορβηγία, η βασιλική οικογένεια εγκατέλειψε τη χώρα. Ο μικρός Χάραλντ πέρασε ένα μέρος των παιδικών του χρόνων στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η οικογένεια έζησε εξόριστη μέχρι την απελευθέρωση της Νορβηγίας.
Η εμπειρία αυτή επηρέασε βαθιά τον μελλοντικό βασιλιά. Όταν επέστρεψε στη Νορβηγία, δεν μεγάλωσε ως ένας πρίγκιπας αποκομμένος από την κοινωνία. Αργότερα σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και έγινε δεινός ιστιοπλόος, συμμετέχοντας μάλιστα σε τρεις Ολυμπιακούς Αγώνες. Η αγάπη του για τη θάλασσα και τον αθλητισμό παρέμεινε μέχρι τα βαθιά του γεράματα ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά του.
Χάραλντ και Σόνια: Ένας μεγάλος έρωτας
Ίσως όμως τίποτα να μην έκανε τον Χάραλντ τόσο αγαπητό όσο η ιστορία αγάπης του.
Το 1959 γνώρισε τη Σόνια Χάραλντσεν, κόρη εμπόρου υφασμάτων από το Όσλο. Δεν ήταν πριγκίπισσα, δεν ανήκε σε βασιλική οικογένεια και, σύμφωνα με τα δεδομένα της εποχής, δεν ήταν η γυναίκα που θα περίμενε κανείς να γίνει σύζυγος του μελλοντικού βασιλιά της Νορβηγίας.
Ο Χάραλντ, όμως, την ερωτεύτηκε. Η σχέση τους παρέμεινε για χρόνια σε μεγάλο βαθμό κρυφή. Το ζευγάρι περίμενε εννέα χρόνια μέχρι να πάρει την άδεια να παντρευτεί. Για τη νορβηγική μοναρχία της εποχής, ένας γάμος με μια κοινή θνητή μπορούσε να θεωρηθεί απειλή για την ίδια την παράδοση του θεσμού.
Ο Χάραλντ, ωστόσο, ήταν αποφασισμένος. Σύμφωνα με την ιστορία που έχει γίνει πλέον μέρος της νορβηγικής βασιλικής παράδοσης, κατέστησε σαφές στον πατέρα του, βασιλιά Όλαφ, ότι αν δεν μπορούσε να παντρευτεί τη Σόνια, δεν θα παντρευόταν ποτέ άλλη γυναίκα.
Τελικά, η άδεια δόθηκε. Στις 29 Αυγούστου 1968, ο διάδοχος Χάραλντ παντρεύτηκε τη Σόνια στον καθεδρικό ναό του Όσλο. Εκείνη έγινε διάδοχος πριγκίπισσα και, όταν ο σύζυγός της ανέβηκε στον θρόνο, βασίλισσα.
Ο γάμος τους εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο αγαπημένα βασιλικά love stories της Ευρώπης. Και είχε έναν συμβολισμό που ο Χάραλντ φαίνεται πως κατάλαβε πολύ νωρίς: η μοναρχία δεν μπορούσε να παραμείνει απολύτως αποκομμένη από την κοινωνία που υπηρετούσε.
Τα δύο παιδιά και η διαφορετική σχέση με τη δημοσιότητα
Ο Χάραλντ και η Σόνια απέκτησαν δύο παιδιά: τον Χάακον, γεννημένο το 1973, και τη Μάρθα Λουίζα, γεννημένη το 1971.
Ο Χάακον είναι πλέον βασιλιάς της Νορβηγίας, έχοντας στο πλευρό του τη Μέτε-Μάριτ. Η οικογένειά του έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο μιας σειράς δύσκολων υποθέσεων.
Η Μάρθα Λουίζα, από την άλλη, επέλεξε έναν εντελώς διαφορετικό δρόμο. Η σχέση της με τον Αμερικανό αυτοαποκαλούμενο σαμάνο Ντούρεκ Βέρετ και ο γάμος τους το 2024 προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στη Νορβηγία, κυρίως εξαιτίας των πνευματικών και εμπορικών δραστηριοτήτων του συζύγου της. Η ίδια έχει αποσυρθεί από τα επίσημα βασιλικά καθήκοντα.
Η οικογένεια βρέθηκε αντιμέτωπη με πρωτοφανείς κρίσεις
Ο Χάραλντ είχε επί δεκαετίες μια σχεδόν αδιατάρακτη εικόνα. Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές βασιλικές οικογένειες, η νορβηγική μοναρχία θεωρούνταν σχετικά απαλλαγμένη από μεγάλα σκάνδαλα. Τα τελευταία χρόνια αυτό άλλαξε.
Η υπόθεση που συγκλόνισε περισσότερο το Παλάτι ήταν εκείνη του Μάριους Μποργκ Χόιμπι, γιου της Μέτε-Μάριτ από προηγούμενη σχέση. Ο Μάριους δεν είναι μέλος της βασιλικής οικογένειας και δεν έχει βασιλικό τίτλο, όμως μεγάλωσε μέσα στον οικογενειακό κύκλο.
Το 2026 καταδικάστηκε σε τέσσερα χρόνια φυλάκισης για σειρά σοβαρών αδικημάτων, μεταξύ των οποίων δύο βιασμούς. Η υπόθεση προκάλεσε τεράστια πίεση στον Χάακον και στη Μέτε-Μάριτ και, κατ’ επέκταση, στη μοναρχία.
Παράλληλα, αποκαλύψεις για την επικοινωνία της Μέτε-Μάριτ με τον Τζέφρι Έπσταϊν έφεραν νέα προβλήματα στην οικογένεια. Και όλα αυτά συνέβησαν ενώ η ίδια η Μέτε-Μάριτ αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα υγείας, έχοντας υποβληθεί τον Ιούνιο σε μεταμόσχευση πνεύμονα εξαιτίας χρόνιας πνευμονικής ίνωσης.
Ο βασιλιάς που δεν ήθελε να παραιτηθεί
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του Χάραλντ σημαδεύτηκαν και από την επιδείνωση της υγείας του. Είχε αντιμετωπίσει προβλήματα με την καρδιά και την κινητικότητά του, είχε υποβληθεί σε επέμβαση στο πόδι και το 2024 του τοποθετήθηκε βηματοδότης.
Νοσηλεύτηκε επανειλημμένα. Τον Φεβρουάριο του 2026 εισήχθη στο νοσοκομείο λόγω αφυδάτωσης και εξάντλησης. Τον Αύγουστο η κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά.
Παρά τα προβλήματα, ο Χάραλντ αρνήθηκε σταθερά να παραιτηθεί από τον θρόνο. Είχε πει ότι όταν ορκίστηκε ως βασιλιάς, έδωσε όρκο και σκόπευε να τον τηρήσει μέχρι το τέλος της ζωής του.
Γιατί τον αγάπησαν οι Νορβηγοί
Η δημοτικότητά του δεν οφειλόταν στο μεγαλείο της εικόνας του. Ίσως συνέβαινε ακριβώς το αντίθετο.
Ο Χάραλντ είχε κάτι εξαιρετικά σπάνιο για έναν μονάρχη: την ικανότητα να φαίνεται ανθρώπινος χωρίς να προσπαθεί να γίνει «σαν όλους τους άλλους».
Ήταν λάτρης του αθλητισμού, της θάλασσας και της φύσης. Μιλούσε συχνά με έναν τρόπο απλό και άμεσο. Σε κρίσιμες στιγμές, όπως μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις του 2011, κατάφερε να εκφράσει ένα ολόκληρο έθνος. Το 2016, σε μια ιστορική ομιλία για τη διαφορετικότητα, υπερασπίστηκε μια Νορβηγία στην οποία όλοι θα μπορούσαν να αισθάνονται ότι ανήκουν, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστών και της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.
Ήταν επίσης ο βασιλιάς που παντρεύτηκε τη γυναίκα που αγαπούσε, ακόμη κι όταν το κατεστημένο του έλεγε ότι δεν πρέπει.
Και ίσως αυτή να είναι τελικά η μεγαλύτερη παρακαταθήκη του. Ο Χάραλντ Ε΄ δεν υπήρξε ένας βασιλιάς που προσπάθησε να διατηρήσει τη μοναρχία ίδια. Υπήρξε ένας μονάρχης που κατάλαβε ότι για να επιβιώσει ένας θεσμός, πρέπει να μπορεί να αλλάζει μαζί με την κοινωνία.
Σήμερα, η Νορβηγία αποχαιρετά έναν βασιλιά που κυβέρνησε για περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Δίπλα του, μέχρι το τέλος, βρισκόταν η Σόνια — η γυναίκα για την οποία κάποτε χρειάστηκε να περιμένει εννέα χρόνια για να μπορέσει να παντρευτεί.
Φωτογραφίες: Instagram
