Το Τατόι βρίσκεται μπροστά σε μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αποκατάστασης της νεότερης ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Το πρώην βασιλικό κτήμα, που για δεκαετίες παρέμενε σε μεγάλο βαθμό εγκαταλελειμμένο και υπέστη επιπλέον ζημιές από την καταστροφική πυρκαγιά του 2021, προορίζεται να μετατραπεί σε έναν δημόσιο χώρο που θα συνδυάζει την ιστορική διατήρηση, τις μουσειακές συλλογές και την περιήγηση στο φυσικό περιβάλλον.
Ο στόχος είναι το κτήμα να αποδοθεί στους πολίτες μέσα στο 2026. Δημοσίευμα του Βήματος την 1η Οκτωβρίου αναφέρει ότι η ολοκλήρωση του ιστορικού πυρήνα προγραμματίζεται προς το τέλος του έτους, ενώ σε άλλα ρεπορτάζ τα εγκαίνια τοποθετούνται το φθινόπωρο. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν εντοπίστηκε επίσημη ανακοίνωση που να ορίζει συγκεκριμένη ημερομηνία εγκαινίων ή την ημέρα έναρξης της πλήρους λειτουργίας του χώρου.
Δεν θα είναι μόνο ένα μουσείο
Το σχέδιο του υπουργείου Πολιτισμού δεν περιορίζεται στην επισκευή του ανακτόρου. Πρόκειται για ένα ευρύτερο πρόγραμμα αποκατάστασης ιστορικών κτιρίων, συντήρησης αντικειμένων και δημιουργίας υποδομών που θα επιτρέψουν στο κτήμα να λειτουργεί ως επισκέψιμος πολιτιστικός προορισμός.
Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, ο συνολικός προϋπολογισμός των παρεμβάσεων ξεπερνά τα 70 εκατομμύρια ευρώ. Τα έργα χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους, καθώς και από ιδιωτικές χορηγίες. Περιλαμβάνουν την αποκατάσταση των κτιρίων-μνημείων, τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου, τις απαραίτητες υποδομές και τη συντήρηση των κινητών αντικειμένων που συνδέονται με την πρώην βασιλική οικογένεια.
Κεντρική θέση στο σχέδιο έχει το θερινό ανάκτορο, το οποίο θα αποκτήσει μουσειακή χρήση. Παράλληλα, στον στάβλο του Γεωργίου Α΄ προβλέπεται να στεγαστεί το Μουσείο των Βασιλικών Αμαξών. Στο Νέο Βουστάσιο σχεδιάζονται δύο θεματικές μουσειακές ενότητες: μία αφιερωμένη στα ιστορικά οχήματα της πρώην βασιλικής οικογένειας και μία στην αγροτική και κτηνοτροφική παραγωγή του κτήματος. Στον ίδιο χώρο προβλέπεται επίσης η δυνατότητα φιλοξενίας συνεδρίων και πολιτιστικών εκδηλώσεων.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή ενός χώρου με διαφορετικές λειτουργίες, στον οποίο η ιστορία της πρώην βασιλικής οικογένειας θα παρουσιάζεται μέσα από κτίρια, προσωπικά αντικείμενα, έπιπλα, άμαξες, αυτοκίνητα και τεκμήρια της καθημερινής ζωής.
Η πρόσκληση στον βασιλιά Φελίπε και τη βασίλισσα Λετίθια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πληροφορία ότι ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προσκάλεσε τον βασιλιά της Ισπανίας Φελίπε ΣΤ΄ και τη σύζυγό του, βασίλισσα Λετίθια, να επισκεφθούν την Ελλάδα με αφορμή τα εγκαίνια του ανανεωμένου Τατοΐου.
Η πληροφορία δημοσιεύθηκε στο Vanitatis, ένα δημοφιλές ισπανικό ψηφιακό περιοδικό που ειδικεύεται σε θέματα βασιλικών οίκων σε ρεπορτάζ για την επίσκεψη του πρωθυπουργού στη Μαδρίτη και τη συνάντησή του με τον Ισπανό μονάρχη στο Ανάκτορο Θαρθουέλα. Η επίσημη ανακοίνωση του Μεγάρου Μαξίμου επιβεβαιώνει ότι η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στις 12 Ιανουαρίου, όπως επιβεβαιώνει και η ισπανική βασιλική αυλή. Ωστόσο, οι επίσημες ανακοινώσεις που εντοπίστηκαν δεν αναφέρουν την πρόσκληση για τα εγκαίνια του Τατοΐου.
Τι ισχύει για τη βασίλισσα Σοφία
Η βασίλισσα Σοφία, μητέρα του Φελίπε ΣΤ΄ και αδελφή του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου, έχει ξεχωριστή σχέση με το Τατόι, καθώς εκεί συνδέονται πολλές από τις οικογενειακές της αναμνήσεις. Στο κτήμα βρίσκεται επίσης το βασιλικό κοιμητήριο, όπου έχουν ενταφιαστεί οι γονείς της, ο βασιλιάς Παύλος και η βασίλισσα Φρειδερίκη, καθώς και άλλα μέλη της οικογένειάς της.
Τον Ιούνιο του 2021, κατά τη συνάντησή της με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην Αθήνα, ο πρωθυπουργός τής είχε προτείνει να επισκεφθούν μαζί το Τατόι σε επόμενη επίσκεψή της, ώστε να μοιραστεί τις αναμνήσεις της από τον χώρο. Η συνομιλία αυτή είναι καταγεγραμμένη στην επίσημη ιστοσελίδα του πρωθυπουργού. Η πρόταση, ωστόσο, δεν αφορούσε τότε τα εγκαίνια του κτήματος.
Ωστώσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί αν η Σοφία έχει προσκληθεί στα εγκαίνια ή αν θα παραστεί.
Τατόι: Οι ιστορικές γεννήσεις και το μοιραίο γεγονός που άλλαξε την Ελλάδα
Στους πρόποδες της Πάρνηθας, το κτήμα του Τατοΐου δεν αποτελούσε απλώς το ιδιωτικό καταφύγιο της πρώην ελληνικής βασιλικής οικογένειας, αλλά το σκηνικό όπου εκτυλίχθηκαν μερικές από τις πιο καθοριστικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Από την αγορά του το 1872 από τον Βασιλιά Γεώργιο Α΄, η καθημερινότητα της έπαυλης συνδέθηκε με τη μοίρα του έθνους, τις γεννήσεις ηγεμόνων και τις μεγάλες εθνικές κρίσεις.
Το Τατόι υπήρξε, πάνω από όλα, ο γενέθλιος τόπος της δυναστείας. Στους τοίχους του ακούστηκε για πρώτη φορά το κλάμα των βασιλέων Γεωργίου Β΄ και Αλέξανδρου Α΄. Η ιστορική αυτή αλυσίδα έκλεισε με άκρως συμβολικό τρόπο στις 20 Μαΐου 1967. Η γέννηση του Παύλου Ντε Γκρες, πρωτότοκου γιου του τότε Βασιλιά Κωνσταντίνου Β΄ και της Άννας Μαρίας, ήταν η τελευταία που κατέγραψαν τα ληξιαρχικά βιβλία των ανακτόρων. Ο διάδοχος βαπτίστηκε εκεί, παίρνοντας το όνομα του παππού του, σε μια τελετή φορτισμένη από το πολιτικό κλίμα των ημερών. Λίγους μήνες μετά, το αποτυχημένο αντικίνημα του Δεκεμβρίου ενάντια στη Χούντα θα οδηγούσε την οικογένεια στην οριστική εξορία.
Παράλληλα, το κτήμα σφραγίστηκε από ένα από τα πιο παράδοξα και τραγικά γεγονότα της ελληνικής ιστορίας: το μοιραίο δάγκωμα του Βασιλιά Αλέξανδρου. Στις 17 Σεπτεμβρίου 1920, ο 27χρονος μονάρχης έκανε βόλτα στο κτήμα με το λυκόσκυλό του, το οποίο επιτέθηκε σε έναν από τους κατοικίδιους μακάκους (πιθήκους) του παλατιού. Προσπαθώντας να χωρίσει τα ζώα, ο Αλέξανδρος δέχθηκε βαθιά δαγκώματα. Αν και τα τραύματα καθαρίστηκαν, μολύνθηκαν γρήγορα, προκαλώντας του βαριά στρεπτοκοκκική σηψαιμία. Οι γιατροί, δειλιάζοντας μπροστά στην ευθύνη, απέφυγαν τον ακρωτηριασμό του ποδιού του. Μετά από τρεις εβδομάδες αγωνίας, ο βασιλιάς άφησε την τελευταία του πνοή στο Τατόι. Ο θάνατός του προκάλεσε τεράστιο πολιτικό κενό, ανέτρεψε την κυβέρνηση Βενιζέλου και επέφερε τη δομική αλλαγή των συμμαχιών που οδήγησε, κατά πολλούς ιστορικούς, στη Μικρασιατική Καταστροφή.
