Ο Χάακον Η΄ ανέλαβε τον θρόνο της Νορβηγίας μετά τον θάνατο του πατέρα του, Χάραλντ Ε΄, κληρονομώντας μια μοναρχία που παραμένει ιδιαίτερα δημοφιλής, αλλά τα τελευταία χρόνια έχει βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρές προκλήσεις.
Ο Χάραλντ ήταν ένας ιδιαίτερα αγαπητός μονάρχης στους Νορβηγούς. Η σταθερά υψηλή δημοτικότητά του, αλλά και το κύμα συγκίνησης που προηγήθηκε του θανάτου του, έδειξαν τον ισχυρό δεσμό που είχε δημιουργήσει με τους πολίτες κατά τη διάρκεια της πολυετούς βασιλείας του.
Ο Χάακον είναι ο τέταρτος βασιλιάς της σύγχρονης νορβηγικής μοναρχίας, η οποία αποκαταστάθηκε το 1905, μετά την ανεξαρτησία της χώρας από τη Σουηδία. Ανάμεσα στις πρώτες πράξεις του ως μονάρχη ήταν η συμμετοχή του σε έκτακτη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, όπου ανακοινώθηκε επίσημα ο βασιλικός του τίτλος. Παράλληλα, υιοθέτησε το ίδιο βασιλικό μότο που είχε ο πατέρας του: «Όλα για τη Νορβηγία».
Ένας διάδοχος που προετοιμαζόταν για χρόνια
Πολλοί θεωρούν ότι ο νέος βασιλιάς είναι καλά προετοιμασμένος για τον ρόλο που αναλαμβάνει. Ως διάδοχος του θρόνου, συνεργάστηκε στενά με τον πατέρα του και τα τελευταία χρόνια ανέλαβε ολοένα περισσότερες ευθύνες, λειτουργώντας επανειλημμένα ως αντιβασιλέας όταν ο Χάραλντ αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας ή απουσίαζε.
Ο ίδιος ο Χάραλντ είχε αναφερθεί με ιδιαίτερη εμπιστοσύνη στον γιο του στη βιογραφία του, γράφοντας: «Είμαι πολύ τυχερός που ο διάδοχος Χάακον είναι αυτός που θα συνεχίσει αυτή την πορεία». Ο ιστορικός Trond Norén Isaksen εκτιμά ότι ο Χάακον θα είναι διαφορετικός τύπος βασιλιά από τον πατέρα του, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα είναι λιγότερο σεβαστός. Ο Χάραλντ ήταν ιδιαίτερα χαρισματικός και διέθετε έντονη αίσθηση του χιούμορ, ενώ ο Χάακον είναι πιο συγκρατημένος και, σε αυτό το στοιχείο, μοιάζει περισσότερο με τη μητέρα του.
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, έχει γίνει πιο άνετος με τον δημόσιο ρόλο του και έχει δείξει περισσότερο την προσωπικότητά του. Παράλληλα, επί χρόνια κουβαλούσε σημαντικό βάρος, καθώς οι γονείς του μεγάλωναν σε ηλικία και η σύζυγός του αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας.
Η κόρη του γίνεται διάδοχος του θρόνου
Ο Χάακον, 53 ετών, είναι δισέγγονος της βασίλισσας Βικτωρίας της Βρετανίας. Με την άνοδό του στον θρόνο, η μεγαλύτερη κόρη του, Ίνγκριντ Αλεξάντρα, γίνεται διάδοχος της νορβηγικής μοναρχίας και λαμβάνει τον τίτλο της πριγκίπισσας διαδόχου.
Ο Χάακον είχε προηγηθεί στη διαδοχή της μεγαλύτερης αδελφής του, πριγκίπισσας Μάρθα Λουίζας. Το Σύνταγμα της Νορβηγίας άλλαξε το 1990, ώστε να δίνεται προτεραιότητα στη διαδοχή στο πρωτότοκο παιδί ανεξαρτήτως φύλου. Η αλλαγή, ωστόσο, δεν εφαρμόστηκε αναδρομικά, με αποτέλεσμα ο Χάακον να διατηρήσει τη θέση του έναντι της μεγαλύτερης αδελφής του. Η Ίνγκριντ Αλεξάντρα βρίσκεται πλέον στη θέση να γίνει στο μέλλον η πρώτη γυναίκα αρχηγός του νορβηγικού κράτους στη σύγχρονη εποχή.
Η μοναρχία σε μια δύσκολη περίοδο
Ο νέος βασιλιάς αναλαμβάνει τα καθήκοντά του σε μια ιδιαίτερα ταραχώδη περίοδο για τη νορβηγική βασιλική οικογένεια.
Η μοναρχία εξακολουθεί να απολαμβάνει σημαντική υποστήριξη στη Νορβηγία και έχει επί χρόνια επαινεθεί για τον σύγχρονο χαρακτήρα της. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχει βρεθεί στο επίκεντρο σειράς σκανδάλων που έχουν προκαλέσει έντονη δημόσια συζήτηση. Η σύζυγος του Χάακον, βασίλισσα πλέον Μέτε-Μάριτ, έχει δεχθεί έντονη κριτική για τις επαφές που είχε στο παρελθόν με τον Τζέφρι Επστάιν. Παράλληλα, ο γιος της από προηγούμενη σχέση, Μάριους Μποργκ Χόιμπι, έχει καταδικαστεί σε υπόθεση βιασμού και έχει ασκήσει έφεση κατά της καταδίκης.
Πρόκειται για ζητήματα που έχουν επιβαρύνει σημαντικά την εικόνα της βασιλικής οικογένειας και αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που καλείται να διαχειριστεί ο νέος μονάρχης.
Από παιδί σε διάδοχο του θρόνου
Ο Χάακον γεννήθηκε το 1973 και είναι το μικρότερο παιδί του Χάραλντ και της βασίλισσας Σόνιας. Ο ίδιος έχει παραδεχθεί ότι κατά τα παιδικά του χρόνια δυσκολευόταν να αποδεχθεί το γεγονός ότι ήταν μέλος της βασιλικής οικογένειας.
«Ναι, ήμουν μέλος της βασιλικής οικογένειας, αλλά δεν ήθελα να μιλάω γι’ αυτό. Στο σχολείο με έκανε να νιώθω άγχος», είχε γράψει στην αυτοβιογραφία του, αναφερόμενος στα χρόνια που φοίτησε σε δημόσιο σχολείο τη δεκαετία του 1980. Έγινε διάδοχος του νορβηγικού θρόνου το 1991, σε ηλικία μόλις 17 ετών, μετά τον θάνατο του παππού του, βασιλιά Όλαφ Ε΄.
Σε αντίθεση με αρκετά μέλη ευρωπαϊκών βασιλικών οικογενειών, φοίτησε σε δημόσια σχολεία της Νορβηγίας και στη συνέχεια ακολούθησε τετραετή καριέρα στο Πολεμικό Ναυτικό. Το 1995 αποφοίτησε από τη Ναυτική Ακαδημία της Νορβηγίας.
Αργότερα αποφάσισε να μην ακολουθήσει τα βήματα του πατέρα και του παππού του στην Οξφόρδη. Μετακόμισε στην Καλιφόρνια, όπου σπούδασε πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ. Στη συνέχεια απέκτησε μεταπτυχιακό τίτλο στις αναπτυξιακές σπουδές από το London School of Economics, με ειδίκευση στο διεθνές εμπόριο και την Αφρική.
Η γνωριμία με τη Μέτε-Μάριτ
Λίγο μετά την επιστροφή του στη Νορβηγία, ο Χάακον γνώρισε τη γυναίκα που θα γινόταν σύζυγός του, Μέτε-Μάριτ, σε ένα μουσικό φεστιβάλ στην ιδιαίτερη πατρίδα της, το Κρίστιανσαντ, το 1999. Ο Τύπος την αποκάλεσε τότε «Σταχτοπούτα του Κρίστιανσαντ», λόγω της διαφορετικής κοινωνικής της προέλευσης.
Η σχέση τους προκάλεσε έντονη συζήτηση στη Νορβηγία από την πρώτη στιγμή που έγινε γνωστή. Κάποιοι σχολιαστές είχαν μάλιστα προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να απειλήσει ακόμη και το μέλλον της νορβηγικής μοναρχίας, κάνοντας παραλληλισμούς με τον γάμο του Βρετανού βασιλιά Εδουάρδου Η΄ με την Αμερικανίδα διαζευγμένη Γουόλις Σίμπσον, ο οποίος οδήγησε στην παραίτησή του από τον θρόνο το 1936.
Η Μέτε-Μάριτ δεν ήταν η πρώτη κοινή θνητή που παντρεύτηκε μέλος της νορβηγικής βασιλικής οικογένειας. Ο ίδιος ο Χάραλντ είχε ήδη σπάσει την παράδοση τρεις δεκαετίες νωρίτερα, όταν παντρεύτηκε τη Σόνια. Η περίπτωση της Μέτε-Μάριτ, ωστόσο, ήταν διαφορετική. Ήταν ανύπαντρη μητέρα ενός τετράχρονου παιδιού, ενώ ο πατέρας του είχε εκτίσει ποινή για καταδίκη που αφορούσε κατοχή κοκαΐνης.
Η απόφαση του ζευγαριού να συγκατοικήσει σε διαμέρισμα στο Όσλο είχε επίσης προκαλέσει αντιδράσεις, ακόμη και από πιο συντηρητικούς κύκλους της Λουθηρανικής Εκκλησίας της Νορβηγίας. Οι δημοσκοπήσεις της εποχής, πάντως, έδειχναν ότι οι περισσότεροι Νορβηγοί δεν θεωρούσαν αυτά τα ζητήματα ιδιαίτερα σημαντικά.
Η δημόσια συγγνώμη που άλλαξε την εικόνα της
Αυτό που απασχολούσε περισσότερο την κοινή γνώμη ήταν κατά πόσο το παρελθόν της Μέτε-Μάριτ ήταν συμβατό με τον ρόλο της μελλοντικής βασίλισσας.
Τρεις ημέρες πριν από τον γάμο τους, σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη συνέντευξη, η Μέτε-Μάριτ ζήτησε δημόσια συγγνώμη για το «άγριο παρελθόν» της και καταδίκασε τη χρήση ναρκωτικών, μετά από δημοσιεύματα σχετικά με τη χρήση ουσιών σε πάρτι που είχε παρακολουθήσει στο Όσλο τη δεκαετία του 1990.
Δεν ανέφερε αν είχε κάνει η ίδια χρήση ναρκωτικών. Η κίνηση αυτή θεωρήθηκε σημείο καμπής. Η Μέτε-Μάριτ κέρδισε σταδιακά την αποδοχή των Νορβηγών και για χρόνια θεωρήθηκε ένα από τα πρόσωπα που συμβόλιζαν μια πιο σύγχρονη μοναρχία, ικανή να αμφισβητήσει παλιές αντιλήψεις και παραδόσεις.
Το ζευγάρι απέκτησε δύο παιδιά, την Ίνγκριντ και τον πρίγκιπα Σβέρε Μάγκνους. Ως διάδοχος, η Μέτε-Μάριτ ασχολήθηκε με κοινωνικά ζητήματα, μεταξύ άλλων με την υποστήριξη ανθρώπων που ζουν με HIV και την προώθηση της φιλαναγνωσίας. Η διάγνωσή της με πνευμονική ίνωση το 2018 προκάλεσε επίσης κύμα συμπαράστασης από τη νορβηγική κοινωνία.
Ο Χάακον έχει δηλώσει ότι η σύζυγός του τον βοήθησε να γίνει πιο εξωστρεφής, περιγράφοντάς την ως το συναισθηματικό αντίβαρο στην περισσότερο αναλυτική προσωπικότητά του. «Δεν είμαι ιδιαίτερα καλός κοινωνικά. Η Μέτε είναι φυσικό ταλέντο. Μπορεί να μπει σε ένα δωμάτιο και να τα πάει καλά με όλους», είχε γράψει χαρακτηριστικά.
Οι νέες προκλήσεις για τη βασιλική οικογένεια
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η οικογένεια του Χάακον βρίσκεται υπό ολοένα μεγαλύτερηο δημόσιο και δημοσιογραφικό έλεγχο. Η καταδίκη του Μάριους Μποργκ Χόιμπι αποτελεί μία από τις σημαντικότερες υποθέσεις που έχουν επισκιάσει τη βασιλική οικογένεια. Μία από τις γυναίκες που κατήγγειλαν βιασμό είχε αναφέρει ότι το περιστατικό συνέβη στο κτήμα του Χάακον στο Σκάουγκουμ, έξω από το Όσλο.
Παρότι ο Χόιμπι αντιμετωπιζόταν επί χρόνια ως μέλος της οικογένειας, τα Ανάκτορα έχουν επανειλημμένα διευκρινίσει ότι δεν είναι μέλος της βασιλικής οικογένειας με επίσημη ιδιότητα. Λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της δίκης του, δημοσιοποιήθηκαν έγγραφα που αποκάλυπταν τη συχνή επικοινωνία της Μέτε-Μάριτ με τον Τζέφρι Επστάιν.
Η ίδια ζήτησε αργότερα συγγνώμη από τον Χάραλντ και τη Σόνια για τη σχέση που είχε αναπτύξει μαζί του επί περίπου τρία χρόνια και παραδέχθηκε ότι επέδειξε «κακή κρίση». Σε συνέντευξή της στη νορβηγική τηλεόραση δήλωσε επίσης ότι θα ήθελε να μην τον είχε γνωρίσει ποτέ.
Δημοσκοπήσεις που πραγματοποιήθηκαν νωρίτερα φέτος έδειξαν ότι σχεδόν οι μισοί Νορβηγοί θεωρούσαν πως η Μέτε-Μάριτ δεν θα έπρεπε να γίνει βασίλισσα, παρότι η διαδοχή της θα ήταν το φυσικό επόμενο βήμα.
Μια δύσκολη περίοδος για τον νέο βασιλιά
Δύο ημέρες μετά την ολοκλήρωση της δίκης του γιου της, η Μέτε-Μάριτ υποβλήθηκε σε μεταμόσχευση πνεύμονα, οκτώ χρόνια μετά την αρχική διάγνωσή της. Οι γιατροί της δεν αναμένεται να χαρακτηρίσουν την κατάσταση της υγείας της σταθερή πριν περάσει ένας χρόνος από τη μεταμόσχευση. Ο νέος βασιλιάς, επομένως, καλείται να διαχειριστεί μια δύσκολη περίοδο διαδοχής, ενώ παράλληλα συνεχίζει να στηρίζει τη σύζυγό του.
Η Caroline Vagle, βασιλική ανταποκρίτρια του περιοδικού Se og Hør, εκτιμά ότι σε ό,τι αφορά την υπόθεση Επστάιν, το σημαντικότερο που μπορεί να κάνει η βασιλική οικογένεια είναι να είναι «απόλυτα ανοιχτή για το τι πραγματικά συνέβη» και να μην επιτρέψει στη δημόσια speculation να πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις.
Την ίδια στιγμή, σημειώνει ότι δεν θα πρέπει να υπερεκτιμηθεί ο αντίκτυπος ενός ή δύο δύσκολων υποθέσεων. «Αυτό που τελικά θα έχει σημασία είναι ο τρόπος με τον οποίο η βασιλική οικογένεια θα τις διαχειριστεί και ο τρόπος με τον οποίο ο Χάακον και η επόμενη γενιά θα καταφέρουν να χτίσουν πάνω στην εμπιστοσύνη που ο Χάραλντ κέρδισε σε μια ολόκληρη ζωή», αναφέρει.
Η βασιλική ανταποκρίτρια Tove Taalesen εκτιμά από την πλευρά της ότι τα σκάνδαλα αποτελούν σημαντική πρόκληση, αλλά χαρακτηρίζει τον Χάακον «απόλυτα έτοιμο για το καθήκον».
«Είμαι βέβαιη ότι στο μέλλον θα τον σέβονται και θα τον αγαπούν, όπως τον βασιλιά Χάακον Ζ΄, τον βασιλιά Όλαφ Ε΄ και φυσικά τον βασιλιά Χάραλντ Ε΄», σημειώνει.
Η βασιλεία του Χάακον Η΄ ξεκινά, λοιπόν, στη σκιά αυτών των υποθέσεων. Ο τρόπος με τον οποίο θα επιλέξει να τις αντιμετωπίσει, αλλά και το αν θα καταφέρει να διατηρήσει την εμπιστοσύνη των Νορβηγών, μπορεί τελικά να καθορίσει και το αποτύπωμα της δικής του μοναρχίας.
