Κάθε καλοκαίρι η ίδια συζήτηση επιστρέφει με μαθηματική ακρίβεια. Μόλις εμφανιστεί ένας σκύλος σε μια παραλία, κάποιος θα ενοχληθεί. Κάποιος θα διαμαρτυρηθεί. Κάποιος θα αναρωτηθεί αν «επιτρέπεται». Και κάπως έτσι, το αγαπημένο κατοικίδιο μιας οικογένειας μετατρέπεται ξανά στο επίκεντρο μιας αντιπαράθεσης που, πολλές φορές, μοιάζει περισσότερο με προκατάληψη παρά με πραγματικό πρόβλημα.
Γιατί ας είμαστε ειλικρινείς. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο σκύλος που βρίσκεται δίπλα μας στην άμμο δεν είναι αυτός που αφήνει σκουπίδια πίσω του. Δεν είναι αυτός που πετάει πλαστικά ποτήρια, αποτσίγαρα, μπουκάλια ή κάθε λογής απορρίμματα στην παραλία. Δεν είναι αυτός που καταλαμβάνει μισή ακτή με ξαπλώστρες και ηχεία στη διαπασών. Κι όμως, συχνά είναι ο πρώτος που θα δεχθεί τα παράπονα.
Η εύκολη στοχοποίηση του διαφορετικού
Υπάρχει κάτι οξύμωρο στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τα ζώα στις παραλίες. Ο άνθρωπος που σβήνει τη γόπα του στην άμμο θεωρείται φυσιολογικός λουόμενος. Εκείνος που αφήνει πίσω του σακούλες, κουτάκια αναψυκτικών ή αποφάγια είναι απλώς «απρόσεκτος». Εκείνος που καπνίζει δίπλα σε παιδιά, βάζει μουσική στη διαπασών ή παίζει ρακέτες ανάμεσα στους λουόμενους θεωρεί ότι ασκεί το δικαίωμά του στις διακοπές.
Όταν όμως εμφανιστεί ένας σκύλος που κάθεται ήσυχα δίπλα στον ιδιοκτήτη του, ξαφνικά ξεκινά η συζήτηση περί καθαριότητας, υγιεινής και ασφάλειας. Και κάπου εκεί γεννιέται ένα εύλογο ερώτημα: με ποια ακριβώς κριτήρια αξιολογούμε ποιος ενοχλεί πραγματικά τον δημόσιο χώρο;
Οι παραλίες δεν είναι μόνο για τους ανθρώπους
Τα τελευταία χρόνια έχουμε αρχίσει, ευτυχώς, να αντιλαμβανόμαστε ότι τα κατοικίδια δεν είναι αντικείμενα ούτε αξεσουάρ της καθημερινότητάς μας. Είναι μέλη της οικογένειας. Ταξιδεύουν μαζί μας, ζουν μαζί μας, μεγαλώνουν μαζί μας και μοιράζονται τις ίδιες στιγμές χαράς. Είναι λοιπόν απολύτως λογικό οι άνθρωποι να θέλουν να πάρουν τον σκύλο τους μαζί στις διακοπές ή σε μια εκδρομή στη θάλασσα.
Για έναν σκύλο, η παραλία δεν είναι διαφορετική από μια βόλτα στο πάρκο. Είναι μια ευκαιρία για παιχνίδι, άσκηση και επαφή με το περιβάλλον. Και για πολλούς ιδιοκτήτες αποτελεί μια όμορφη εμπειρία που ενισχύει ακόμη περισσότερο τον δεσμό τους με το ζώο τους. Το να αποκλείεται αυτόματα ένα ζώο από έναν δημόσιο χώρο μόνο και μόνο επειδή είναι ζώο, μοιάζει όλο και περισσότερο με μια ξεπερασμένη αντίληψη που δεν συμβαδίζει με τη σύγχρονη πραγματικότητα.
Τι λέει τελικά ο νόμος;
Και επειδή συχνά η συζήτηση βασίζεται σε μύθους και όχι σε πραγματικά δεδομένα, αξίζει να θυμόμαστε τι προβλέπει η νομοθεσία.
Σύμφωνα με τον νόμο 4830/2021, οι σκύλοι επιτρέπεται να βρίσκονται και να κολυμπούν στις ελεύθερες και μη οργανωμένες παραλίες, αρκεί να συνοδεύονται από τον ιδιοκτήτη τους και να τηρούνται οι προβλεπόμενοι κανόνες. Στις οργανωμένες παραλίες η παρουσία τους εξαρτάται από τη σχετική σήμανση του χώρου, ενώ υπάρχουν ειδικές εξαιρέσεις για τους σκύλους βοήθειας.
Με απλά λόγια, η εικόνα που πολλοί έχουν στο μυαλό τους ότι «οι σκύλοι απαγορεύονται στις παραλίες» δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Το δικαίωμα πρόσβασης υπάρχει. Αυτό που απαιτείται είναι υπευθυνότητα.
Το κλειδί είναι ο σεβασμός, όχι οι απαγορεύσεις
Προφανώς και υπάρχουν κανόνες που πρέπει να τηρούνται. Ο ιδιοκτήτης οφείλει να έχει τον σκύλο του υπό έλεγχο, να μαζεύει τις ακαθαρσίες του, να φροντίζει να μην ενοχλεί άλλους λουόμενους και να σέβεται τον κοινόχρηστο χώρο. Αυτό όμως δεν διαφέρει από τις υποχρεώσεις που έχει κάθε άνθρωπος απέναντι στους υπόλοιπους.
Το πρόβλημα δεν είναι ο σκύλος. Το πρόβλημα είναι η έλλειψη παιδείας, είτε αυτή αφορά έναν ιδιοκτήτη ζώου είτε έναν λουόμενο χωρίς κατοικίδιο. Ένας υπεύθυνος ιδιοκτήτης με έναν ήρεμο σκύλο είναι πολύ πιο ευχάριστη παρουσία από έναν άνθρωπο που θεωρεί ότι η παραλία τού ανήκει.
Ίσως ήρθε η ώρα να αλλάξουμε οπτική
Οι κοινωνίες εξελίσσονται όταν μαθαίνουν να συνυπάρχουν. Όχι όταν αποκλείουν. Η αποδοχή των ζώων στους δημόσιους χώρους δεν είναι απλώς ζήτημα φιλοζωίας. Είναι δείγμα πολιτισμού. Είναι η ικανότητα να αναγνωρίζουμε ότι ο κόσμος δεν έχει φτιαχτεί αποκλειστικά για εμάς.
Κανείς δεν ζητά να καταργηθούν οι κανόνες. Κανείς δεν ζητά να αγνοηθούν οι ανάγκες των υπόλοιπων λουόμενων. Αυτό που ζητείται είναι κάτι πολύ πιο απλό: να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε κάθε σκύλο ως πρόβλημα πριν καν υπάρξει πρόβλημα. Γιατί στο τέλος της ημέρας, οι παραλίες θα ήταν πολύ πιο όμορφες αν υπήρχε περισσότερη κατανόηση και λιγότερη προκατάληψη.
Και αν πρέπει να διαλέξουμε ανάμεσα σε έναν υπεύθυνο άνθρωπο με τον σκύλο του και σε κάποιον που αφήνει πίσω του σκουπίδια, φασαρία και ασέβεια, τότε ίσως η απάντηση δεν είναι τόσο δύσκολη όσο νομίζουμε!
